Thúc đẩy liên kết viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp trong phát triển khoa học và công nghệ

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại trụ sở Văn phòng Chính phủ, kết hợp trực tuyến đến điểm cầu các tỉnh, thành phố, nhằm đánh giá thực trạng, nhận diện những khó khăn, điểm nghẽn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hợp tác giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, hệ thống chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thời gian qua đã có nhiều chuyển biến quan trọng. Qua đó, tạo điều kiện mở rộng quyền chủ động, đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực phục vụ hoạt động hợp tác giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. 

Giai đoạn 2021-2025, cộng đồng doanh nghiệp đã chủ trì 181/1.451 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia, chiếm 12,5% về số lượng và 25,7% về tổng kinh phí. Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), Việt Nam xếp thứ 24/133 quốc gia và nền kinh tế về tiêu chí hợp tác nghiên cứu, phát triển giữa trường đại học với doanh nghiệp.

Nhiều mô hình liên kết bước đầu tạo ra các sản phẩm công nghệ mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực. Trong lĩnh vực công nghệ số, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội và Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội đưa vào ứng dụng 3 sản phẩm gồm trợ lý lập trình CoDev, mô hình ngôn ngữ viễn thông TelcoLLM và nền tảng AI Platform. Trong lĩnh vực công nghiệp, Viện Nghiên cứu Cơ khí đã hợp tác cùng các trường đại học, doanh nghiệp làm chủ thiết kế và chế tạo 7 hệ thống thiết bị phụ cho tổ máy nhiệt điện than công suất đến khoảng 600 MW để ứng dụng thực tế tại các nhà máy nhiệt điện.

Trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, hợp tác giữa Viện Công nghiệp Giấy và Xenluylô với Công ty Giấy Sông Đuống đã giúp giảm 10,8% điện năng tiêu thụ và tăng 5,09% tốc độ máy xeo. Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông phối hợp với Viện Tiên tiến Khoa học và Công nghệ, Đại học Bách khoa Hà Nội thông qua phòng thí nghiệm và xưởng thực nghiệm chung, góp phần nội địa hóa vật tư, phát triển công nghệ LED; năm 2018, doanh thu dòng sản phẩm LED của công ty đạt khoảng 2.211 tỷ đồng, với sản lượng tiêu thụ khoảng 32,9 triệu sản phẩm.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long chuyển giao giống lúa cho Tập đoàn Lộc Trời đối với 02 giống OM 18 và OM 9577, qua đó gắn lợi ích của đơn vị nghiên cứu với kết quả thương mại hóa sản phẩm.

Hoạt động liên kết tiếp tục được mở rộng trong các lĩnh vực công nghệ trọng điểm. Sau khi chế tạo và đóng điện thành công Tổ máy biến áp 500 kV - 3×300 MVA vào tháng 12/2025, EEMC tiếp tục phối hợp với Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội triển khai dự án cuộn kháng bù ngang 500 kV từ tháng 9/2026, với tổng kinh phí hơn 82,4 tỷ đồng.

Nhìn chung, liên kết đã có nền tảng và những mô hình tạo giá trị, nhưng quy mô còn nhỏ và chưa lan tỏa đồng đều. Yêu cầu đặt ra là chuyển các điều kiện thuận lợi về chính sách thành năng lực tổ chức hợp tác, hoàn thiện công nghệ và phát triển thị trường tại từng nhiệm vụ, từng doanh nghiệp.

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, Đảng, Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt, ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây được xác định là những động lực tăng trưởng mới, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học nâng cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm tạo chuyển biến thực chất trong liên kết nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ đưa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đi vào cuộc sống bằng những kết quả, sản phẩm cụ thể.

Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các bộ, ngành liên quan đánh giá toàn diện năng lực của các cơ sở nghiên cứu khoa học, các đơn vị dịch vụ năng lượng và đội ngũ chuyên gia, làm cơ sở định hướng phát triển khoa học, công nghệ và nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị liên quan cần rà soát toàn diện hoạt động nghiên cứu khoa học thuộc lĩnh vực quản lý; xác định rõ mục tiêu, định hướng phát triển công nghệ gắn liền với thực tiễn, khắc phục tình trạng nghiên cứu dàn trải, thiếu trọng tâm. Đồng thời, các địa phương và bộ, ngành chủ động lựa chọn các kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao để đưa vào sản xuất, đời sống, gắn liền với nhu cầu thị trường nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư.