Đà Nẵng và Quảng Ngãi liên kết không gian phát triển Chu Lai – Dung Quất – Nam Giang – Bờ Y – Hành lang kinh tế Đông Tây 2

Tại cuộc họp, Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai - Cơ quan Thường trực Tổ công tác xây dựng Đề án báo cáo quá trình phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi nghiên cứu cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn; đánh giá hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch, kết cấu hạ tầng, công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics, cảng biển, cảng hàng không và các lĩnh vực liên quan.

Theo dự thảo Đề án, không gian Chu Lai – Dung Quất – Nam Giang – Bờ Y nằm tại khu vực giao thoa giữa trục kinh tế Bắc – Nam và các tuyến kết nối Đông – Tây, có khả năng kết nối khu vực ven biển với Tây Nguyên, Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan và Campuchia. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành chuỗi vận tải từ vùng nguyên liệu, khu vực biên giới đến các trung tâm chế biến, cảng biển và kết nối thị trường ASEAN.

Đề án định hướng hình thành không gian kinh tế liên kết ven biển – cửa khẩu có năng lực cạnh tranh quốc tế, trở thành cực tăng trưởng về công nghiệp, logistics, thương mại, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo của miền Trung. Trong đó, Chu Lai – Dung Quất là hạt nhân công nghiệp và logistics; Nam Giang – Bờ Y – Hành lang kinh tế Đông Tây 2 là trục kết nối thị trường; Đà Nẵng là trung tâm dịch vụ, công nghệ, tài chính và đổi mới sáng tạo.

Không gian liên kết có lợi thế về nền tảng công nghiệp và hạ tầng giao thông với các ngành công nghiệp quy mô lớn như ô tô, cơ khí, lọc hóa dầu, luyện kim, năng lượng, công nghiệp hỗ trợ; hệ thống cảng biển, cảng hàng không, đường sắt Bắc – Nam, cao tốc Bắc – Nam phía Đông, Quốc lộ 1, các tuyến Quốc lộ 14B, 14D, 14E, tuyến ven biển và cửa khẩu quốc tế Nam Giang.

Theo dự thảo, các khu vực có khả năng bổ trợ theo chuỗi: Dung Quất phát triển thép, vật liệu, hóa chất, năng lượng và cơ khí nặng; Chu Lai phát triển chế tạo, lắp ráp, ô tô, điện tử, tự động hóa và công nghiệp hỗ trợ; Nam Giang, Bờ Y thực hiện gom hàng, trung chuyển, kết nối nguồn nguyên liệu; Đà Nẵng cung cấp dịch vụ thương mại, tài chính, công nghệ, nghiên cứu - phát triển và nguồn nhân lực chất lượng cao. Qua đó, hình thành chuỗi từ nguyên liệu – sản xuất – chế tạo – logistics – thương mại quốc tế.

Đề xuất cơ chế vượt trội, làm rõ hiệu quả liên kết

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển đề nghị đơn vị tư vấn làm rõ hơn mục tiêu, ý nghĩa của Đề án và đóng góp đối với Đà Nẵng, Quảng Ngãi cũng như nền kinh tế cả nước. Bên cạnh lượng hóa tác động đến tăng trưởng, cần đánh giá đóng góp ngân sách địa phương, ngân sách Trung ương, giao thương quốc tế và khả năng hình thành trung tâm logistics quy mô lớn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Tâm Hiển nhấn mạnh, Đề án phải nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách vượt trội, tạo động lực thực sự cho không gian liên kết. Các cơ chế đề xuất phải chứng minh được hiệu quả, đóng góp cho quốc gia, nhất là về ngân sách Trung ương, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, vật liệu chiến lược, quốc phòng và an ninh.

Đơn vị tư vấn cần cập nhật đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành, làm rõ cơ sở lựa chọn mô hình liên kết và cơ chế đặc thù; thể hiện cụ thể trên bản đồ quy hoạch không gian sử dụng chung và không gian riêng của từng địa phương. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế điều phối đủ mạnh, có tiêu chí đánh giá, so sánh tác động của từng cơ chế, chính sách để làm cơ sở bảo vệ phương án đề xuất với các bộ, ngành Trung ương.

Về nguồn lực, cần xác định rõ nguồn lực Trung ương, địa phương và doanh nghiệp, phân định trách nhiệm đầu tư từng công trình, dự án. Đối với các tuyến cao tốc kết nối, có thể nghiên cứu theo hướng Trung ương đầu tư, địa phương đảm nhận bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Tâm Hiển cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế phân cấp, ủy quyền trong điều chỉnh quy hoạch đối với các dự án chiến lược thuộc không gian liên kết; xác định rõ phương thức tổ chức thực hiện và cấp có thẩm quyền phê duyệt Đề án trong trường hợp đề xuất cơ chế vượt quy định hiện hành.

Đối với Quảng Ngãi, đơn vị tư vấn cần phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi cập nhật các định hướng phát triển công nghiệp lọc hóa dầu, cơ khí chế tạo, đóng tàu, luyện kim và các ngành công nghiệp liên quan; làm rõ vai trò của Dung Quất trong không gian liên kết và đóng góp đối với tăng trưởng của địa phương, quốc gia.

Phân cấp mạnh, tạo động lực triển khai Đề án

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Phan Thái Bình đánh giá cao sự tham gia tích cực của các sở, ban ngành, địa phương hai bên; cho rằng các ý kiến đóng góp là cơ sở quan trọng để đơn vị tư vấn và hai Ban Quản lý tiếp thu, hoàn thiện Đề án, hồ sơ báo cáo Bộ Tài chính và trình Trung ương.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng đề nghị rà soát tên gọi, nội hàm và phạm vi nghiên cứu theo hướng ngắn gọn, thể hiện đầy đủ mục tiêu liên kết; xác định rõ lộ trình đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Đồng thời, làm rõ ba nhóm căn cứ về chính trị, pháp lý và yêu cầu thực tiễn; bổ sung đầy đủ các chủ trương, kết luận của Trung ương, rà soát hệ thống pháp luật và lượng hóa tác động của Đề án đối với tăng trưởng, ngân sách địa phương và ngân sách Trung ương.

Về ngành nghề ưu tiên, cần nghiên cứu bổ sung công nghiệp đóng tàu, sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay và chế biến sâu sản phẩm silica. Đây là những lĩnh vực có tiềm năng tại Khu kinh tế mở Chu Lai, cần được nghiên cứu để hình thành ngành công nghiệp đặc thù, có giá trị gia tăng cao trong không gian liên kết. Cùng với đó, chú trọng chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học, đào tạo nhân lực chất lượng cao, đào tạo nghề, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp công nghệ cao và các ngành dịch vụ mới.

Một nội dung quan trọng được Phó Chủ tịch UBND thành phố Phan Thái Bình nhấn mạnh là phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho hai địa phương và hai Ban Quản lý theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Những nội dung vượt thẩm quyền hoặc phát sinh vướng mắc mới báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Về cơ chế điều phối, cần nghiên cứu kỹ các phương án, trong đó cân nhắc hiệu quả của mô hình Ban Chỉ đạo do lãnh đạo Trung ương đứng đầu. Có thể nghiên cứu phương án giao Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi trực tiếp chỉ đạo; hai UBND phối hợp triển khai, những vấn đề vượt thẩm quyền hoặc chưa thống nhất thì báo cáo Thủ tướng Chính phủ. 

Về cơ chế đặc thù, thống nhất nghiên cứu theo hướng áp dụng các cơ chế đặc thù, vượt trội nhất. Những cơ chế đã có thì rà soát, vận dụng; những nội dung còn vướng mắc hoặc chưa đáp ứng yêu cầu thì đề xuất bổ sung, bảo đảm Đề án đồng bộ, khả thi.

Đối với hạ tầng, thống nhất nghiên cứu đề xuất các tuyến kết nối liên vùng, trong đó có hướng kết nối Nam Giang – Chu Lai – Dung Quất – Bờ Y; nguồn lực theo hướng Trung ương đầu tư các công trình kết nối lớn, địa phương chủ động bố trí nguồn lực thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Phan Thái Bình yêu cầu đơn vị tư vấn và hai Ban Quản lý khẩn trương tiếp thu đầy đủ ý kiến tại cuộc họp; nội dung không tiếp thu phải giải trình cụ thể, trường hợp cần thiết xây dựng phụ lục, bản đồ kèm theo.

Đơn vị tư vấn phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai và Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi hoàn thiện báo cáo giải trình, tiếp thu, bổ sung Đề án và dự thảo báo cáo của hai Ban Quản lý, trình UBND thành phố Đà Nẵng và UBND tỉnh Quảng Ngãi trước ngày 28/8. Đồng thời phối hợp với Văn phòng UBND thành phố Đà Nẵng và UBND tỉnh Quảng Ngãi hoàn thiện dự thảo báo cáo trình Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi xem xét, cho ý kiến.