Hội nghị triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc miền núi

Ngày 24/8/2026, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 46/2026/QH16 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 trên cơ sở hợp nhất 4 CTMTQG gồm: CTMTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; CTMTQG về phát triển văn hóa; CTMTQG hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; CTMTQG về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển. Tổng nguồn lực thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2030 là trên 808.550 tỷ đồng.

Triển khai Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 367/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 quy định cụ thể nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình; đồng thời, Thủ tướng Chính phủ cũng đã có Quyết định số 1966/QĐ-TTg ngày 12/10/2026 kiện toàn Ban Chỉ đạo ở Trung ương do Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng Ban Chỉ đạo, Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương là Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Ban Chỉ đạo ở các địa phương do Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố làm Trưởng ban, Cơ quan Thường trực là Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Tài chính báo cáo những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 46/2026/QH16 và Nghị định quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình, lập kế hoạch, phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực, quy định chuyển tiếp và các nội dung cần triển khai sau khi Nghị định có hiệu lực.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo về cơ chế chỉ đạo, điều phối, phân công trách nhiệm và tổ chức thực hiện Chương trình, cơ chế phối hợp, theo dõi, tổng hợp, thông tin báo cáo. Các bộ, ngành, địa phương liên quan trao đổi, làm rõ các nội dung cần thống nhất trong tổ chức thực hiện Chương trình; công tác chuẩn bị triển khai Chương trình.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026–2035 là Chương trình tích hợp từ 4 chương trình trước đây, phạm vi rất rộng và nội dung liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực, có nhiều điểm mới về cơ chế quản lý, lồng ghép nguồn lực và phân cấp theo hướng tăng quyền chủ động của địa phương.

Với phương châm đồng bộ chính sách và thống nhất hành động, lấy người dân làm chủ thể thay vì chỉ là đối tượng nhận hỗ trợ thụ động, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quán triệt, tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội và quy định của Chính phủ. Việc tích hợp các CTMTQG phải tạo chuyển biến thực chất trong quản lý, giảm đầu mối, giảm thủ tục, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo, nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực; bảo đảm không làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định; không làm gián đoạn nhiệm vụ, chính sách trong quá trình chuyển tiếp.

Xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm để lãnh đạo, chỉ đạo, điều phối, quản lý và trực tiếp tổ chức thực hiện; mỗi nhiệm vụ phải có một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với nguồn lực, điều kiện thực thi và kiểm tra, giám sát; tăng quyền chủ động, sáng tạo của địa phương theo nguyên tắc địa phương quyết định, địa phương tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm cuối cùng về kết quả.

Đối với địa phương, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương của các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021–2025 được chuyển sang thực hiện năm 2026. Xây dựng và ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 5 năm và hằng năm; cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu được giao; xác định rõ nhiệm vụ, dự án ưu tiên; phân cấp, phân công nhiệm vụ phù hợp với năng lực cấp cơ sở; bố trí nguồn lực và các điều kiện cần thiết để tổ chức thực hiện.

Chủ động triển khai thực hiện Chương trình và tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các nhiệm vụ thiết yếu và tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân. Không đầu tư dàn trải và trùng lặp, không để xảy ra thất thoát, lãng phí và tiêu cực. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và bảo đảm việc sử dụng vốn công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng.

Các địa phương phải chủ động huy động vốn đối ứng của địa phương, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực hợp pháp; phát huy tín dụng chính sách, tín dụng thương mại, nguồn lực của doanh nghiệp, của hợp tác xã và của cộng đồng dân cư.

Trong năm 2026, lấy kết quả đầu ra và tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống người dân làm căn cứ đánh giá chủ yếu, làm cơ sở chỉ đạo, điều hành trong các năm tiếp theo.